Langzaam sterft de grootste binnenzee van Europa

Rocío Garcia heeft een schepje meegenomen. Wanneer zij met haar laarzen in de modder stapt, zakt ze een stuk erin weg. Nog voor ze met haar schepje in de modder heeft gewoeld, stijgt er al een geur van verrotting op. “Dit is wat ik bedoel”, zegt de 35-jarige wetenschapper, de geur diep opsnuivend. Ze wijst op slierten dode waterplanten langs het water. “Verderop aan de boulevard hebben ze dit weggeschept, maar als ze niets doen ziet het er daar binnen een paar maanden ook weer zo uit.”

Ze kijkt uit over het water van de lagune. Het is spiegelglad op deze warme novembermiddag, aan de horizon is de dunne strip met hotels en appartementengebouwen zichtbaar die deze zoutwaterlagune – de grootste van Europa – scheidt van de Middellandse Zee. “Als kind ging ik veel met een bootje eropuit, op het water”, vertelt Garcia, terwijl ze uit de zuigende modder stapt. Ze wijst naar een eenzame witte flamingo die met één poot in het water staat, en schudt haar hoofd. “Het was hier vol vis en vogels, vol leven. Nu is het dood, het meer.”

Lees verder bij Trouw

De taalstrijd in de Spaanse regio’s gaat over meer dan alleen woorden

Het is een luchtig filmpje, waarin een studentikoze jongen met bril en stoppelbaardje over een universiteitscampus in Barcelona loopt. Hij komt bij giechelende meisjes aan picknicktafels zitten, interviewt een opgezette giraffe en vraagt iedereen, in het Catalaans, naar het gebruik van het Catalaans. Sommige studenten zeggen dat docenten vaak overschakelen op het Castiliaans, het standaard-Spaans, anderen dat er vanwege Erasmusstudenten veel Engels wordt gesproken.

Ondanks de luchtige insteek, is dit het startschot van een uiterst serieuze campagne: La universitat, en Català (de universiteit, in het Catalaans), opgezet door organisaties die het gebruik van Catalaans als regiotaal stimuleren, verenigd in het Plataforma per la Llengua. De campagne loopt op universiteiten in Catalonië, in de regio Valencia en op de Balearen, dat is de eilandengroep Ibiza, Mallorca en Menorca. Op al die plekken is de regiotaal een vorm van Catalaans.

Onderdeel van de campagne is een omstreden klachtenformulier. Studenten kunnen dat invullen als een docent tijdens een college dat in het Catalaans wordt gegeven even overstapt op een andere taal, als hij een vraag beantwoordt. Of als een hoogleraar op dag één besluit toch Spaans te gebruiken, omdat niet iedereen Catalaans begrijpt. Misschien gaat het om een ‘taalkundige kwetsbaarheid’, heet het in de campagne.

Lees verder bij Trouw

Kindvrije hotels: de toekomst of discriminatie?

In het centrum van de voormalige industriestad Bilbao, op enkele straten van het beroemde Guggenheim-museum, is restaurant Balicana te vinden. In de entree ontvangt de 57-jarige Rocío Escolano met haar blonde steile haren de gasten, die zij naar de ruime dubbele trap in het midden van de horecagelegenheid leidt.

Daar beneden zitten al wat mensen te eten, het wordt lunchtijd: links twee mannen in pak die duidelijk rechtstreeks van kantoor komen, rechts twee jonge vrouwen van rond de dertig. Ze eten een salade met reepjes rundvlees en een mals stuk tonijn van de grill.

Kortom: op het eerste oog is dit vooral een goed restaurant, in een stad in Baskenland die bekendstaat om de gastronomische cultuur. Maar wat Balicana uitzonderlijk maakt: kinderen zijn hier niet welkom. Op de website krijgen bezoekers bij reservering direct al een melding hierover: ‘Let op, wij herinneren u eraan dat reserveren alleen mogelijk is voor meerderjarigen.’ Wie die melding mist, ziet het nog eens duidelijk staan bij de entree waar Escolano mensen welkom heet: sólo adultos, ofwel, alleen volwassen.

Lees verder bij Trouw

Ook Spanje wil het ‘Zweedse model’ voor prostitutie

In Madrid is de Polígono Marconi berucht. Aan de zuidoostkant van de stad zit dit uitgestrekte industriegebied vol met louche tweedehandsautohandelaren, loodsen voor de metaalhandel en lege percelen overwoekerd met onkruid. Maar vooral is dit de plek waar tot diep in de nacht auto’s traag over straten vol zwerfafval en gebruikte naalden cirkelen, terwijl de bestuurders naar prostituees kijken die hun diensten aanbieden.

De schemerzone van het Polígono Marconi, waar naarmate de avond valt steeds meer mensen high en halfnaakt over straat zwalken, weerspiegelt het grijze juridische gebied van de Spaanse wetgeving rondom prostitutie. In 1999 werd sekswerk gedecriminaliseerd, maar zonder wetgeving die de sector reguleert. Sekswerkers werken daardoor zwart, en prostitutie is nog altijd een brandpunt van uitbuiting en mensenhandel. Veel van de sekswerkers zijn migranten, uit Afrika en Latijns-Amerika – volgens sommige schattingen tot 80 à 90 procent.

Lees verder bij Trouw

De Eta is opgeheven, maar in Baskenland is de onafhankelijkheidsdroom nog niet verdwenen

Burgemeester Egoitz Garmendia wordt nog steeds boos als hij over de muurtekening praat. Wat hem betreft was het vooral een gedenkteken voor de ruim twintig jaar geleden overleden dorpsgenoot Ruben Garate, die bij een auto-ongeluk omkwam toen hij een gevangen Eta-lid bezocht in Madrid. Maar de Baskische rechtbank bepaalde dat muurtekeningen op een overheidsgebouwen neutraal moeten zijn. De verwijzing naar Eta-gevangenen kan slachtoffers van de intussen ontbonden terreurgroep kwetsen, dus moest de gemeente deze verwijderen.

“Natuurlijk was het ook een aanklacht, dat nog steeds Eta-gevangen buiten Baskenland vastzitten. Maar die tekening was er allereerst voor de broer van Ruben. Die woont hier en mist hem nog steeds”, zegt Garmendia. “Dit is een klein dorp, we hebben gezamenlijk Rubens dood verwerkt.”

Lees verder bij Trouw

In de Catalaanse enclave op Sardinië is de gearresteerde oud-regiopresident Carles Puigdemont een held

Midden in het historisch centrum, in de nauwe straten met kinderkopjes en houten luiken voor de ramen, treffen Carles Puigdemont en de huidige Catalaanse regiopresident Pere Aragonès elkaar voor hun stadswandeling. Samen met de burgemeester van Alghero, bewakers en tientallen journalisten lopen ze door de middeleeuwse kronkelstraatjes. Toeristen kijken verbaasd op van terrastafels vol wijnglazen en visgerechten. Links en rechts schiet iemand Puigdemont aan voor een selfie of een snelle vraag.

Maar pas op het moment dat ze via de stadspoort de kade oplopen, waarlangs tientallen witte jachtjes in het water dobberen, komen de twee Catalaanse leiders echt tussen medestanders terecht. Hier is het Catalaanse folklore-festival Adifolk gaande, waarnaar Puigdemont onderweg was toen hij donderdagavond werd aangehouden. De Italiaanse politie gaf gehoor aan het Spaanse aanhoudingsbevel, uitgevaardigd vanwege Puigdemonts betrokkenheid bij het verboden referendum over onafhankelijkheid van 2017 – toen hij nog Catalaans regiopresident was. Justitie in Italië buigt zich over mogelijke uitlevering aan Spanje, maar de uitkomst daarvan mag Puigdemont in vrijheid afwachten.

Lees verder bij Trouw

In Spaanse huishoudens dreigt nu al energie-armoede

De 67-jarige Pilar Fernandez laat graag zien hoe ze de afgelopen weken haar energieverbruik minimaliseert. In de ochtend maakt ze zoveel mogelijk gebruik van het zonlicht aan de ene kant van het huis, in de middag juist aan de andere kant. De kwieke dame schuift de vitrage weg en zwaait een raam open naar de smalle straat. “Hierdoor hoefde de airco in augustus gelukkig niet te veel aan.” Verder draait ze wasjes in het weekend, tijdens de daluren.

Ondanks alle maatregelen ziet Fernandez haar energierekening snel oplopen. In juli was het rond de 50 euro, in augustus was de rekening 67 euro, september zal weer hoger uitvallen. De gepensioneerde ambulancechauffeur schudt haar hoofd. “Hoe we straks de winter ingaan, weet ik niet. De rekeningen zullen nog hoger zijn vanwege de warmtepomp en mijn straalkacheltje. Maar ik kan echt niet zonder.”

Lees verder bij Trouw

Spaanse jongeren in de wachtstand: voor een gezin is geen geld

Twee jaar lang woonde de 33-jarige Jorge Fernandez op zichzelf, met twee vrienden in een gedeeld appartement aan de rand van het centrum. Het was een periode waarin hij zich even echt onafhankelijk voelde. Maar nu is hij alweer een jaar terug bij zijn ouders. Fernandez wil namelijk niet eeuwig een kamertje in een gedeeld appartement huren, maar een eigen plek kopen. En daarvoor moet gespaard worden.

“Ze laten me mijn eigen gang gaan”, zegt Fernandez lachend. “Maar dat heb ik ze ook op het hart gedrukt: laat mij maar mijn eigen boodschappen doen en zelf koken. Toch is het vreemd hoor, om voorbij je dertigste thuis te wonen.”

Lees verder bij Trouw

Strijd om een straatnaam

Twee keer van adres veranderen zonder een stap buiten de deur te zetten. Dat overkwam de bewoners van een straat in de Madrileense buitenwijk Latina.

De eerste keer dat de straatnaambordjes van de muren gingen, was ruim drie jaar geleden. In de Franco-minnende generaal Millán Astray, die Catalanen en Basken een ‘kankergezwel’ noemde, dat “met een scalpel uit het gezonde vlees van de natie” verwijderd moest worden, zag het toenmalige stadsbestuur een historisch figuur die minder verering verdiende. De straatnaam werd veranderd in Calle de la Maestra Justa Freire – een docent die tijdens de dictatuur jaren opgesloten zat.

Lees verder bij Trouw

Het hoeft niet, maar in Madrid houdt iedereen de mondkapjes gewoon op

Op het beroemde Plaza Mayor in Madrid staan twee jonge Spaanse meisjes, vol bewondering staren ze naar de balkonnetjes die rondom uitkijken over het plein. Allebei hebben ze een medisch mondkapje op. Het is de tweede keer dat de achttienjarige Sara Rodriguez vanuit haar thuisprovincie Asturias in het noorden naar de hoofdstad is gekomen, haar vriendin Carmen Gonzalez was hier nog nooit.

“Normaal gesproken ga ik naar het buitenland”, zegt Rodriguez, studente aan een technische universiteit. “Maar met tests en quarantaines vond ik dat niets.” Haar vriendin knikt en trekt haar mondkapje strak aan het touwtje bij haar oor. Op de vraag waarom ze die nog dragen, antwoordt Rodriguez: “Het was heel slecht in Spanje. Er waren veel ziekenhuisopnames, veel doden. We mochten de deur niet uit aan het begin van de pandemie. Niemand wil daarnaar terugkeren.”

Lees verder in Trouw